چالش ناترازی بانک‌ها: نقدشوندگی دارایی‌های غیرمولد و راهکارهای اصلاح ترازنامه
ناترازی بانک‌ها ناشی از انباشت دارایی‌های ظاهراً ارزشمند اما غیرنقدشوندگی است؛ برای رفع این مشکل نیاز به ارزش‌گذاری دقیق و انتقال شفاف دارایی‌ها به نهادهای مناسب می‌باشد.
به گزارش پایگاه خبری پایگاه خبری موج بازار، ناترازی بانک‌ها تنها حاصل فاصله میان منابع و مصارف یا رشد مطالبات غیرجاری نیست؛ بخش مهمی از این مشکل به انباشت دارایی‌هایی بازمی‌گردد که در ظاهر ارزشمند، اما در عمل فاقد نقدشوندگی کافی هستند.
دلیل ناترازی بانک‌ها
پروژه‌های نیمه‌تمام، املاک تجاری، شرکت‌های زیرمجموعه، مطالبات مشکوک‌الوصول و دارایی‌هایی که سال‌ها در ترازنامه باقی مانده‌اند، نمونه‌های بارز این وضعیت‌اند. بانک ممکن است یک ملک یا پروژه را با ارزش دفتری بالا ثبت کند، اما نتواند آن را به‌موقع بفروشد یا به وجه نقد تبدیل کند؛ لذا ارزش اسمی دارایی لزوماً به معنای توانایی جبران کسری نقدینگی یا تقویت سرمایه بانک نیست.
چالش‌های نقدشوندگی دارایی‌ها
مسئله اصلی درباره این دارایی‌ها فقط قیمت روز نیست؛ بلکه باید مشخص شود:
- مالکیت قطعی: آیا بانک مالک کامل دارایی است یا تحت محدودیت‌های قانونی قرار دارد؟
- قابلیت فروش فوری: آیا بازار آماده خرید این دارایی در زمان کوتاه است؟
- بدهی و تعهدات مرتبط: چه میزان بدهی مالیاتی، بدهی به پیمانکاران یا تعهدات حقوقی بر دارایی وجود دارد؟
- سهم واقعی بانک: در صورت فروش نهایی، چه درصدی از ارزش نهایی به بانک باز می‌گردد؟
اصول ارزش‌گذاری و انتقال دارایی‌ها
برای خروج دارایی‌های غیرمولد از ترازنامه، نخست باید ارزش‌گذاری مستقل، به‌روز و قابل راستی‌آزمایی انجام شود. ارزش‌گذاری صرفاً بر پایه قیمت‌های پیشنهادی یا گزارش‌های داخلی بانک نمی‌تواند مبنای تصمیم‌گیری باشد.
در خصوص املاک تجاری، موارد زیر باید همزمان بررسی شوند:
- وضعیت سند و کاربری
- محدودیت‌های ثبتی و حقوق اشخاص ثالث
- بدهی‌های مالیاتی و عوارض
- بدهی به پیمانکاران و هزینه‌های نگهداری
- وجود مستأجر یا بهره‌بردار
در پروژه‌های نیمه‌تمام، ارزش فعلی با ارزش پس از تکمیل تفاوت دارد؛ هزینه تکمیل، زمان لازم برای بهره‌برداری، شرایط بازار و احتمال تغییر کاربری همگی بر ارزش واقعی اثر می‌گذارند.
انتقال دارایی به شرکت‌های مدیریت دارایی، صندوق‌ها یا شرکت‌های تابعه بانک، تنها زمانی به اصلاح ترازنامه کمک می‌کند که انتقال با قیمت منصفانه و در برابر مابه‌ازای واقعی انجام شود. در غیر این صورت، حجم دارایی‌های منجمد ممکن است کاهش یابد اما زیان اقتصادی همچنان در ساختار بانک باقی می‌ماند.
نظرات کارشناس بانکی
امیررضا مصلح، کارشناس بانکی، بیان کرد: «اصلاح ترازنامه بانک‌های ناتراز از مرحله شناسایی و ارزش‌گذاری دارایی‌ها آغاز می‌شود. در بسیاری از موارد، مسئله اصلی کمبود دارایی نیست؛ بلکه کیفیت، قابلیت نقدشوندگی و ارزش واقعی دارایی‌هایی است که در صورت‌های مالی بانک ثبت شده‌اند.»
او افزود: «ارزش دفتری یک دارایی، الزاماً با ارزش اقتصادی و قیمت قابل تحقق آن برابر نیست. برای تصمیم‌گیری درباره اصلاح ترازنامه، باید مشخص شود دارایی امروز با چه قیمتی و در چه مدتی قابل فروش است.»
مصلح تأکید کرد که در ارزش‌گذاری املاک تجاری، صرفاً مساحت و موقعیت کافی نیست؛ بلکه تمام عوامل فوق‌الذکر باید در محاسبه گنجانده شوند. همچنین در پروژه‌های نیمه‌تمام، هزینه تکمیل، ریسک افزایش قیمت مصالح و شرایط بازار باید به‌دقت لحاظ گردد.
در خصوص انتقال دارایی‌ها، وی گفت: «معیار اصلی این است که آیا در برابر خروج دارایی، وجه نقد یا دارایی باکیفیت‌تر به ترازنامه وارد می‌شود یا نه. واگذاری به اشخاص مرتبط یا تهاتر دارایی با بدهی باید با شفافیت کامل، ارزیابی مستقل و سازوکار رقابتی انجام شود؛ در غیر این صورت خطر زیان جدید و تعارض منافع افزایش می‌یابد.»
نتیجه‌گیری
به‌منظور رفع ناترازی، بانک‌ها باید دارایی‌های غیرنقدشوندگی را با روش‌های علمی و مستقل ارزش‌گذاری کنند، محدودیت‌های قانونی و تعهدات مرتبط را شفاف‌سازی نمایند و تنها در صورت ایجاد نقدینگی واقعی یا دارایی‌های باکیفیت، اقدام به انتقال یا واگذاری این دارایی‌ها نمایند. این رویکرد می‌تواند به بهبود سرمایه‌گذاری، کاهش ریسک و تقویت ثبات نظام بانکی منجر شود.
نظرات کاربران (۰)
هنوز دیدگاهی برای این خبر ثبت نشده است.