ارزش دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری به ۲۸۶۴ همت رسید/ سهم ۹۸.۵ درصدی ۴ گروه اصلی از بازار

بر اساس تازه‌ترین گزارش تحلیلی کانون نهادهای سرمایه‌گذاری که به بررسی جامع وضعیت، ساختار و ابعاد عملکردی بازار صندوق‌های سرمایه‌گذاری در پایان خردادماه ۱۴۰۵ پرداخته است، حجم کل دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری از رقم یک هزار و ۶۰۱ هزار میلیارد تومان در تیرماه ۱۴۰۴ به رقم ۲ هزار و ۸۶۴ هزار میلیارد تومان در خردادماه ۱۴۰۵ ارتقا یافته که نشان‌دهنده یک جهش اسمی حدوداً ۷۹ درصدی است.

بررسی نوسانات ماهانه حاکی از آن است که روند اسمی در عمده ماه‌های مورد بررسی روندی افزایشی داشته و تنها در اسفندماه با کاهش محدود ۰.۳ درصدی روبه‌رو شده است. بیشترین رشد اسمی ماهانه به ترتیب در آذرماه با ۱۰.۷ درصد، مهرماه با ۹.۹ درصد و دی‌ماه با ۸ درصد به ثبت رسیده است. همچنین در خردادماه نیز حجم دارایی‌ها رشد ۶.۸ درصدی معادل ۱۸۴ هزار میلیارد تومان را تجربه کرد.

شکاف رشد اسمی و رشد حقیقی دارایی‌ها

تحلیل تغییرات واقعی بازار نشان می‌دهد که رشد حقیقی دارایی‌های تحت مدیریت همگام با رشد اسمی پیش نرفته است. دارایی حقیقی از تیر تا آذرماه حدود ۱۶ درصد رشد یافت و به قله سالانه خود رسید، اما از دی‌ماه وارد یک مسیر نزولی ۴ ماهه شد. در بازه آذر تا خردادماه، در حالی که دارایی‌های اسمی حدود ۲۸ درصد رشد داشتند، ارزش حقیقی آن‌ها با افت ۱۴ درصدی مواجه شد. اگرچه در خردادماه رشد حقیقی مثبت ۰.۹ درصدی به ثبت رسید، اما سطح دارایی حقیقی همچنان پایین‌تر از اوج آذرماه باقی مانده است؛ این مسئله بیانگر آن است که موتور محرک اصلی افزایش دارایی‌ها، رشد سطح عمومی قیمت‌ها و تورم بوده است.

پیشتازی صندوق‌های قابل معامله (ETF)

در پایان خردادماه ۱۴۰۵، در مجموع ۵۰۹ صندوق سرمایه‌گذاری با ارزش مجموع ۲ هزار و ۸۶۳.۶ همت در بازار فعال بوده‌اند. ساختار بازار به تفکیک سازوکار معاملاتی به شرح زیر است:

• صندوق‌های قابل معامله (ETF): شامل ۲۷۱ صندوق (۵۳.۲ درصد از کل تعداد) با دارایی بالغ بر ۱,۷۱۲ هزار میلیارد تومان که سهمی ۶۰ درصدی از کل دارایی‌های بازار را به خود اختصاص داده‌اند.
• صندوق‌های صدور و ابطالی: شامل ۲۳۸ صندوق (۴۶.۸ درصد از کل تعداد) با مدیریت حدود ۱,۱۵۱ هزار میلیارد تومان و سهم ۴۰ درصدی از ارزش کل بازار.

بر اساس این آمار، متوسط دارایی هر صندوق قابل معامله حدود ۶.۳ هزار میلیارد تومان و متوسط هر صندوق صدور و ابطالی ۴.۸ هزار میلیارد تومان است که نشان می‌دهد اندازه صندوق‌های ETF به طور میانگین نزدیک به ۳۰ درصد بزرگ‌تر از صندوق‌های سنتی صدور و ابطالی است.

ترکیب دارایی‌ها و تمرکز ۹۸.۵ درصدی بازار

توزیع ارزش دارایی‌ها در میان انواع ساختارهای سرمایه‌گذاری حکایت از تمرکز فوق‌العاده بازار در چند دسته محدود دارد:

• صندوق‌های درآمد ثابت: با ارزش ۱,۴۹۴.۲ همت و در اختیار داشتن ۵۲.۲ درصد از بازار.
• صندوق‌های کالایی: با ۵۸۵.۷ همت دارایی و سهم ۲۰.۵ درصدی.
• صندوق‌های اختصاصی بازارگردانی: با ۴۰۲.۶ همت و سهم ۱۴.۱ درصدی.
• صندوق‌های سهامی: با ۳۳۶.۱ همت و سهم ۱۱.۷ درصدی.

این چهار گروه اصلی در مجموع ۹۸.۵ درصد از کل ارزش دارایی‌های صندوق‌ها را در قبضه خود دارند. در سوی مقابل، تمامی ابزارهای دیگر از جمله صندوق‌های مختلط، بازنشستگی تکمیلی، املاک و مستغلات، تضمین اصل سرمایه، صندوق در صندوق، پروژه‌ای، خصوصی و جسورانه مجموعاً تنها ۱.۵ درصد از کیک دارایی‌های این صنعت را تشکیل می‌دهند.

سهم نهادهای مالی در مدیریت صندوق‌ها

مدیریت ۵۰۹ صندوق فعال بازار میان ۱۴۵ نهاد مالی تقسیم شده است که در این میان شرکت‌های سبدگردان و تأمین سرمایه‌ها بازیگران محوری به شمار می‌روند:

• شرکت‌های سبدگردان: با مدیریت ۳۲۸ صندوق (۶۴.۴ درصد از تعداد) و در اختیار داشتن ۱,۴۲۹.۶ همت دارایی، معادل ۴۹.۹ درصد از سهم بازار دارایی‌ها را تحت پوشش دارند. میانگین اندازه صندوق در این گروه ۴.۴ همت است.
• شرکت‌های تأمین سرمایه: با دارا بودن ۱۷.۳ درصد از تعداد صندوق‌ها، رقمی معادل ۹۷۰.۴ همت (۳۳.۹ درصد از دارایی کل) را هدایت می‌کنند. میانگین اندازه صندوق‌های تحت مدیریت این گروه بسیار بالاتر بوده و حدود ۱۱ همت است.

این دو گروه در مجموع ۸۱.۷ درصد از نظر تعداد و ۸۳.۸ درصد از نظر ارزش بازار را مدیریت می‌کنند. در رتبه‌های بعدی، مشاوران سرمایه‌گذاری با سهم ۹.۵ درصدی و کارگزاری‌ها با سهم ۴ درصدی از ارزش کل دارایی‌های تحت مدیریت قرار دارند. لازم به ذکر است که متوسط دارایی کل صندوق‌های فعال در بازار رقم ۵.۶ همت محاسبه می‌شود.