توضیحات جنجالی خبرگزاری فارس درباره اخبار شایعه؛ نقد پلتفرم تعاملی و راهکارهای اصلاحی

به گزارش تحلیلی رسانه موج بازار، انتشار برخی اخبار غیرموثق و جنجالی پیرامون مسائل حساس ملی و انتصابات کلیدی، بار دیگر توجه کارشناسان رسانه را به مدل انتشار خبر در خبرگزاری فارس جلب کرده است. این خبرگزاری در پاسخ به انتقادات مطرح‌شده اعلام کرد که طی دو سال گذشته از یک خبرگزاری سنتی به یک «پلتفرم تعاملی» با بیش از ۷ میلیون کاربر تبدیل شده و مسئولیت مطالب منتشرشده در صفحات غیررسمی بر عهده کاربران است.

توضیحات خبرگزاری فارس و ساختار جدید تفکیک تیک‌ها

بر اساس اعلام این رسانه، در ساختار جدید تولید محتوا تنها محدود به خبرنگاران نیست و کاربران می‌توانند مطالب و پویش‌های خود را منتشر کنند. خبرگزاری فارس برای تفکیک مطالب رسمی از غیررسمی، سیستم اعطای نشان‌ها (تیک) را به شرح زیر طراحی کرده است:

• تیک نقره‌ای: نشان حساب‌های رسمی خبرنگاران و سرویس‌های خبرگزاری فارس که محتوای آن موضع رسمی رسانه محسوب می‌شود.
• تیک آبی: صرفاً به معنای احراز هویت کاربر یا سازمان است و محتوای آن به هیچ‌وجه مورد تأیید رسمی خبرگزاری نیست.
• تیک طلایی: اختصاص به حساب‌های بازرگانی و انتشار محتوای رپورتاژ آگهی دارد.

نقد ساختاری: پارادوکس خبرگزاری رسمی و شبکه اجتماعی

پاسخ ارائه شده از سوی این رسانه، پرسش‌های بنیادینی را در عرصه روزنامه‌نگاری حرفه‌ای ایجاد کرده است. در استانداردهای جهانی، برند یک «خبرگزاری» (News Agency) بر پایه اعتبار، دروازه‌بانی خبر (Gatekeeping) و راستی‌آزمایی (Fact-checking) بنا می‌شود. تبدیل دامنه یک خبرگزاری رسمی به بستری برای انتشار محتوای کاربرمحور (UGC) بدون پالایش دقیق، مرز میان شایعه و خبر موثق را کم‌رنگ می‌سازد.

در مدل‌های استاندارد رسانه‌ای در جهان، اخبار غیررسمی یا نظرات کاربران هرگز تحت عنوان یا دامنه اصلی خبرگزاری منتشر نمی‌شوند. مخاطب عام، تمامی مطالب مندرج در سایت یک خبرگزاری مطرح را به‌عنوان خبر موثق تلقی می‌کند و تفکیک پیچیده رنگ تیک‌ها نمی‌تواند مسئولیت اخلاقی و حقوقی رسانه را در قبال ایجاد التهاب در افکار عمومی یا هزینه‌های سیاسی کاهش دهد.

راهکارهای ساختاری برای اصلاح مدل انتشار خبر

برای برپایی استاندارد حرفه‌ای و جلوگیری از آسیب به مرجعیت خبری، کارشناسان رسانه راهکارهای زیر را پیشنهاد می‌کنند:

• تفکیک کامل بستر کاربرمحور: انتقال بخش پویش‌ها و مطالب تعاملی به یک زیردامنه کاملاً مجزا یا شبکه اجتماعی مستقل تا مخاطب دچار خطای شناختی نشود.
• اعمال دروازه‌بانی سخت‌گیرانه: راستی‌آزمایی پیشینی بر روی تمامی مطالبی که دارای بار امنیتی، سیاسی یا حساسیت‌های ملی هستند قبل از انتشار عمومی.
• برچسب‌گذاری واضح و مستقیم: درج هشدار برجسته با عنوان «محتوای تولیدشده توسط کاربر» در بالای صفحات غیررسمی به جای اتکا به تیک‌های رنگی.
• مسئولیت‌پذیری رسانه‌ای: پذیرش مسئولیت اخلاقی در قبال بازنشر اخباری که به دلیل نقص در ساختار نظارتی، هزینه‌هایی را متوجه کشور می‌سازند.